Làng nghề nước mắm Sa Châu-ngọt ngào hương vị truyền thống từ biển
Trong hành trình tìm về những giá trị văn hóa - ẩm thực truyền thống của vùng ven biển, làng nghề nước mắm Sa Châu, xã Giao Hưng, tỉnh Ninh Bình (trước đây là xã Giao Châu, tỉnh Nam Định) là một điểm dừng chân gợi nhiều cảm xúc. Nơi đây không chỉ có những chum mắm phơi mình dưới nắng gió, không chỉ có hương vị mặn mòi của biển cả, mà còn lưu giữ câu chuyện về một nghề truyền thống đã gắn bó với đời sống người dân qua nhiều thế hệ.

Làng Sa Châu, còn được người dân địa phương gọi bằng cái tên thân thuộc là làng Gòi, từ lâu đã nổi tiếng với nghề làm nước mắm thủ công. Theo tư liệu địa phương, nước mắm Sa Châu từng được biết đến từ thời vua Minh Mạng và được xem là một trong những sản vật quý của vùng biển nơi đây. Trải qua thời gian, khi nhiều phương thức sản xuất hiện đại xuất hiện, người dân Sa Châu vẫn bền bỉ giữ lấy cách làm truyền thống, bởi họ hiểu rằng giá trị của giọt nước mắm không chỉ nằm ở vị ngon, mà còn ở sự cẩn trọng, kinh nghiệm và tình yêu nghề được trao truyền từ đời này sang đời khác.
Chẳng khó nhận biết, chẳng phải hỏi thăm chỉ cần bước chân đến cổng làng, mùi mắm dậy lên thơm lừng. Cứ nhìn thấy nhà nào chum vại, ang chậu bày la liệt khắp nơi từ trong sân đến ngoài vườn đích thị là nhà làm mắm truyền thống.Điểm làm nên nét riêng của nước mắm Sa Châu trước hết nằm ở nguyên liệu. Cá dùng để làm mắm thường là cá nục, cá cuỗm, tép moi và một số loại cá biển nhỏ, được lựa chọn kỹ khi còn tươi, không ướp lạnh, không dập nát. Người làm nghề có kinh nghiệm thường chọn cá vào thời điểm cá béo, nhiều đạm, bởi đó là yếu tố quan trọng quyết định chất lượng của mắm sau này. Muối cũng phải được chọn lựa phù hợp, không quá non, không lẫn tạp chất, để khi ướp với cá tạo nên vị mặn hài hòa, không gắt.Cách lựa chọn nguyên liệu này đúng là chỉ có người làm mắm lâu năm mới sành.
Sau khi cá và muối được trộn theo tỷ lệ thích hợp, hỗn hợp được đưa vào chum, vại hoặc dụng cụ ủ truyền thống. Quá trình ủ kéo dài khoảng sáu tháng, để cá tự phân rã, chín dần bằng chính men tự nhiên. Đây là công đoạn đòi hỏi sự kiên nhẫn và kinh nghiệm của người làm nghề. Không vội vàng, không can thiệp thô bạo, người dân Sa Châu để thời gian, nắng gió và bí quyết gia truyền cùng tạo nên hương vị riêng cho từng mẻ mắm.Khi mắm đã đạt độ chín, nước mắm cốt được lọc thủ công qua rổ tre lót vải xô. Dòng nước mắm đầu tiên chảy ra mang màu cánh gián sóng sánh, trong và thơm dịu. Sau đó, mắm tiếp tục được phơi dưới nắng tự nhiên, hứng sương đêm trong nhiều tuần để vị mắm thêm dịu, hương thơm thêm sâu. Thành phẩm nước mắm Sa Châu vì thế có vị mặn vừa phải, hậu ngọt, mùi thơm nhẹ, không gắt. Đó là hương vị rất riêng, khó lẫn với nhiều loại nước mắm khác. Chính vì thế năm 2022, nước mắm Sa Châu được chọn là một trong Top 100 đặc sản quà tặng Việt Nam.
Đến với Sa Châu hôm nay, du khách không chỉ tìm mua một sản phẩm ẩm thực truyền thống, mà còn có thể trải nghiệm không gian làng nghề ven biển. Hình ảnh những sân phơi mắm, những chum vại xếp đều dưới nắng, những người thợ cần mẫn bên từng mẻ cá, từng giọt mắm đem lại cho du khách cảm nhận rõ hơn về lao động thủ công và đời sống văn hóa của cư dân miền biển. Mỗi công đoạn làm mắm đều chứa đựng một câu chuyện: câu chuyện của biển, của muối, của nắng, của sự nhẫn nại và niềm tự hào với nghề cha ông để lại.
Một trải nghiệm đáng nhớ khi đến Sa Châu là được thưởng thức bữa cơm miền biển với nước mắm Sa Châu chính hiệu. Chỉ một chén nước mắm nguyên chất, thêm vài lát ớt, vài giọt chanh, cũng đủ làm nổi bật vị ngọt của cá, vị thơm của gạo quê, vị mộc mạc của những món ăn dân dã. Nếu ai đã lỡ nghiện món nem nắm Giao Thủy hay những ai đang trung thành với gạo tám xoan Xuân Đài hẳn là không thể bỏ qua món nước mắm Sa Châu trứ danh này được. Cơm tám chỉ cần rưới thêm nước mắm nguyên chất này đã đủ dẻo thơm ngọt bùi mà chẳng cần phải có các món sơn hào hải vị....Chính sự giản dị ấy lại là điều khiến nhiều du khách nhớ lâu. Bởi Nổ hũ Kho tàng Dubai link moi không chỉ là ngắm cảnh, mà còn là cảm nhận hương vị, lắng nghe câu chuyện và gặp gỡ con người nơi mình đi qua.
Trong định hướng phát triển Nổ hũ Kho tàng Dubai link moi hiện nay, các làng nghề truyền thống đang ngày càng có vai trò quan trọng trong việc làm phong phú sản phẩm Nổ hũ Kho tàng Dubai link moi địa phương. Với Sa Châu, nghề làm nước mắm không chỉ tạo ra một sản phẩm đặc trưng, mà còn mở ra cơ hội hình thành các hoạt động tham quan, trải nghiệm, tìm hiểu quy trình sản xuất, kết nối với Nổ hũ Kho tàng Dubai link moi văn hóa, ẩm thực và sinh thái vùng ven biển.
Sa Châu không ồn ào, không phô trương, nhưng có sức hấp dẫn riêng từ những điều chân thật. Đó là mùi thơm của mắm chín dưới nắng, là màu cánh gián của những giọt nước mắm cốt, là bàn tay cần cù của người làm nghề và là niềm tự hào lặng lẽ của một làng biển còn giữ được hồn cốt truyền thống. Một lần đến Sa Châu, du khách không chỉ mang về vài chai nước mắm làm quà, mà còn mang theo ký ức về một làng nghề bình dị, nơi hương vị biển cả được chắt chiu qua năm tháng.
TT
-
Gốm Bồ Bát Hành trình hồi sinh làng nghề cổ giữa dòng chảy Nổ hũ Kho tàng Dubai link moi di sản
Thứ Ba, 19/05/2026
-
Làng thêu Văn Lâm - Nét tinh hoa lặng lẽ giữa miền di sản Dubai Palace
Thứ Năm, 23/04/2026
-
Du lịch làng nghề Dubai Palace Gìn giữ hồn quê trong dòng chảy phát triển bền vững
Thứ Tư, 24/12/2025
-
Làng chạm khắc gỗ La Xuyên
Thứ Tư, 10/12/2025
-
Lễ hội hoa cây cảnh Vị Khê
Thứ Tư, 10/12/2025
-
Gìn giữ nghề dệt chiếu Xuân Dục
Thứ Sáu, 14/11/2025
-
Rối nước làng Rạch – nơi bảo tồn và lưu giữ tinh hoa rối nước Việt Nam
Thứ Tư, 12/11/2025
-
Làng mắm Sa Châu: Trăm năm kết tinh “giọt vàng” của biển
Thứ Ba, 11/11/2025
-
Làng nghề ươm tơ Cổ Chất – Dòng chảy tơ lụa giữa miền ký ức
Thứ Ba, 14/10/2025
-
Nghề dệt lụa Nha Xá – hồn lụa gần nghìn năm bên bờ sông Hồng
Thứ Năm, 02/10/2025

