Điện Biên Phủ - đỉnh cao của nghệ thuật chiến tranh nhân dân Việt Nam

Chiến thắng Điện Biên Phủ là kết quả tất yếu của đường lối chiến tranh nhân dân đúng đắn, sáng tạo, do Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh lãnh đạo. Trong bối cảnh so sánh lực lượng chênh lệch, Quân đội ta đã phát huy cao độ sức mạnh tổng hợp của toàn dân tộc, biến hậu phương thành tiền tuyến, từng bước chuyển biến yếu thành mạnh, làm thay đổi cục diện chiến tranh.

Dưới góc độ quân sự, Chiến dịch Điện Biên Phủ thể hiện bước phát triển vượt bậc của nghệ thuật tác chiến Việt Nam. Đó là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa chiến lược, chiến dịch và chiến thuật, giữa tiến công quân sự với đấu tranh chính trị, ngoại giao; giữa tác chiến chính quy với chiến tranh du kích; giữa lực lượng vũ trang với lực lượng quần chúng. Đặc biệt, quyết định chuyển phương châm tác chiến từ “Đánh nhanh, giải quyết nhanh” sang “Đánh chắc, tiến chắc” là biểu hiện điển hình của tư duy quân sự nhạy bén, linh hoạt, thực tiễn và khoa học. Sự điều chỉnh kịp thời này đã giúp quân, dân ta phát huy ưu thế, hạn chế tổn thất, từng bước bóc tách, tiêu diệt toàn bộ tập đoàn cứ điểm mạnh nhất của thực dân Pháp ở Đông Dương.

Nghệ thuật tổ chức và bảo đảm chiến tranh - yếu tố quyết định thắng lợi

Một trong những đặc điểm nổi bật của Chiến thắng Điện Biên Phủ là nghệ thuật tổ chức và bảo đảm hậu cần - kỹ thuật cho chiến dịch quy mô lớn trong điều kiện cực kỳ khó khăn. Hàng chục vạn dân công, hàng vạn xe đạp thồ, hàng nghìn tấn lương thực, vũ khí được vận chuyển qua núi cao, rừng sâu đã tạo nên một “kỳ tích hậu cần” chưa từng có. Đây không chỉ là biểu hiện của ý chí mà còn là minh chứng sinh động cho nghệ thuật huy động, tổ chức và sử dụng nguồn lực trong chiến tranh nhân dân, chiến tranh chính nghĩa và khát vọng giải phóng dân tộc.

Từ góc độ chiến lược quốc phòng, bài học này vẫn giữ nguyên giá trị trong điều kiện hiện nay: Xây dựng thế trận hậu cần toàn dân, phát huy sức mạnh của nền kinh tế quốc dân độc lập, tự chủ gắn với quốc phòng, bảo đảm khả năng huy động nhanh chóng, hiệu quả khi có tình huống.

Sự kết hợp giữa quân sự và ngoại giao, thể hiện tầm nhìn chiến lược vượt thời đại. Chiến thắng Điện Biên Phủ không chỉ diễn ra trên chiến trường mà còn có ý nghĩa quyết định trên bàn đàm phán quốc tế, dẫn tới Hiệp định Geneva năm 1954. Đây là minh chứng cho tư duy chiến lược toàn diện: “Đánh để đàm, đàm để thắng”. Việc kết hợp chặt chẽ giữa đấu tranh quân sự với ngoại giao đã tạo ra sức mạnh tổng hợp, buộc đối phương phải chấp nhận thất bại. Điều này cho thấy tầm nhìn chiến lược của Đảng ta không chỉ giới hạn trong phạm vi quân sự mà còn mở rộng ra toàn bộ không gian chính trị - ngoại giao quốc tế. Trong bối cảnh hiện nay, bài học này càng trở nên sâu sắc: Bảo vệ Tổ quốc không chỉ bằng sức mạnh quân sự mà còn bằng sức mạnh tổng hợp của chính trị, ngoại giao, kinh tế, văn hóa; chủ động hội nhập quốc tế nhưng luôn tự chủ chiến lược, giữ vững độc lập, tự chủ.

Giá trị lý luận và thực tiễn của Điện Biên Phủ trong xây dựng nền quốc phòng toàn dân

Chiến thắng Điện Biên Phủ đã khẳng định một chân lý: Một dân tộc dù nhỏ nhưng nếu có đường lối đúng, đoàn kết và quyết tâm thì hoàn toàn có thể đánh bại đối thủ mạnh hơn nhiều lần. Đây chính là nền tảng lý luận cho việc xây dựng nền quốc phòng toàn dân trong thời kỳ mới.

Ngày nay, trong điều kiện hòa bình, bài học về chiến tranh nhân dân được vận dụng sáng tạo vào xây dựng nền quốc phòng toàn dân, thế trận quốc phòng toàn dân gắn với nền an ninh nhân dân, thế trận an ninh nhân dân, gắn bó biện chứng với thế trận lòng dân. Đó là sự kết hợp giữa phát triển kinh tế - xã hội với củng cố, tăng cường quốc phòng, an ninh; giữa xây dựng tiềm lực với xây dựng thế trận; giữa sức mạnh bên trong với sức mạnh bên ngoài.

Việc xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, cũng chính là sự kế thừa và phát triển tư tưởng quân sự từ Điện Biên Phủ trong điều kiện mới.

Tuy nhiên, cần thấy rõ những thách thức an ninh mới và yêu cầu vận dụng bài học Điện Biên Phủ. Kỷ nguyên mới đặt ra nhiều thách thức phi truyền thống, như an ninh mạng, chiến tranh thông tin, cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, biến đổi khí hậu, dịch bệnh toàn cầu… Những thách thức này đòi hỏi tư duy quốc phòng phải được đổi mới mạnh mẽ.

Trong bối cảnh đó, bài học từ Chiến thắng Điện Biên Phủ - 1954 cần được vận dụng sáng tạo: Giữ vững nguyên tắc độc lập, tự chủ trong hoạch định chiến lược quốc phòng. Chủ động nắm chắc tình hình, dự báo sớm, xử lý linh hoạt các tình huống. Phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn dân tộc, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại. Đổi mới tư duy tác chiến, thích ứng với các hình thái chiến tranh mới như chiến tranh công nghệ cao, chiến tranh không gian mạng. Đặc biệt, tinh thần dám đánh, biết đánh và quyết thắng, cần được chuyển hóa thành động lực trong xây dựng tiềm lực quốc phòng hiện đại, sẵn sàng ứng phó với mọi nguy cơ trong tình hình thế giới biến động mau lẹ, nhanh chóng, khó lường, khó dự báo, khó đoán định.

Xây dựng đất nước hùng cường, yêu cầu gắn kết chặt chẽ với bảo vệ Tổ quốc.

Một trong những giá trị lớn của Chiến thắng Điện Biên Phủ là bài học về sự gắn kết giữa xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Trong chiến tranh, xây dựng hậu phương vững mạnh là điều kiện để chiến thắng; trong hòa bình, phát triển kinh tế - xã hội chính là nền tảng để củng cố, tăng cường quốc phòng, an ninh.

Mục tiêu xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, hùng cường vào giữa thế kỷ XXI đòi hỏi phải kết hợp chặt chẽ giữa hai nhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Điều này thể hiện ở phát triển kinh tế gắn với tăng cường tiềm lực quốc phòng. Xây dựng con người Việt Nam có bản lĩnh chính trị vững vàng, ý thức quốc phòng cao. Đầu tư khoa học - công nghệ phục vụ cả phát triển và bảo vệ đất nước. Tăng cường giáo dục quốc phòng, an ninh trong toàn dân.

Phát huy tinh thần Điện Biên Phủ trong xây dựng Quân đội nhân dân hiện đại.

Tinh thần Điện Biên Phủ là tinh thần của ý chí, sáng tạo và quyết thắng. Trong xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay, tinh thần đó cần được cụ thể hóa bằng những yêu cầu mới: Nâng cao chất lượng huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu; làm chủ vũ khí, trang bị hiện đại. Xây dựng đội ngũ cán bộ có tư duy chiến lược, trình độ khoa học - công nghệ cao; giữ vững bản chất cách mạng, tuyệt đối trung thành với Tổ quốc, với Đảng và nhân dân. Đồng thời, cần chú trọng xây dựng thế trận quốc phòng trên không gian mạng, không gian vũ trụ, bảo đảm an ninh phi truyền thống, những lĩnh vực mới nhưng ngày càng có vai trò quyết định.

Tầm vóc thời đại và ý nghĩa quốc tế của Chiến thắng Điện Biên Phủ không chỉ là thắng lợi của dân tộc Việt Nam mà còn có ý nghĩa quốc tế sâu sắc, cổ vũ mạnh mẽ phong trào giải phóng dân tộc trên toàn thế giới. Đây là minh chứng cho sức mạnh của chính nghĩa, của các dân tộc đấu tranh vì độc lập, tự do. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng hiện nay, việc phát huy giá trị này góp phần nâng cao vị thế, uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế, khẳng định vai trò là một quốc gia yêu chuộng hòa bình, có trách nhiệm với cộng đồng quốc tế.

72 năm đã trôi qua, nhưng Chiến thắng Điện Biên Phủ vẫn tỏa sáng như một biểu tượng bất diệt của trí tuệ và bản lĩnh Việt Nam. Dưới góc độ lịch sử quân sự và chiến lược quốc phòng, đó là một “trường học lớn” về nghệ thuật chiến tranh nhân dân, về tư duy chiến lược, về tổ chức và huy động sức mạnh toàn dân tộc.

Trong kỷ nguyên mới, phát huy tinh thần và bài học Điện Biên Phủ chính là chìa khóa để xây dựng nền quốc phòng toàn dân vững mạnh, Quân đội nhân dân hiện đại, góp phần bảo vệ vững chắc Tổ quốc và hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước Việt Nam hùng cường, phồn vinh, hạnh phúc. Chiến thắng Điện Biên Phủ mãi mãi là bản hùng ca bất tử, soi đường cho dân tộc Việt Nam vững bước tiến vào tương lai.

Thiếu tướng, PGS, TS NGUYỄN VĂN SÁU

Phó viện trưởng Viện Chiến lược và Lịch sử Quốc phòng Việt Nam