Truyền thống văn hóa Đông Sơn bản địa thể hiện qua trống đồng Tiên Nội, trống đồng Vũ Bản; Lịch sử vàng son của kinh đô Hoa Lư thế kỷ X và sự truyền bá Phật giáo thể hiện qua các Cột kinh Phật thời Đinh; những hình thái con người và nghệ thuật, tôn giáo thời Lý - Trần biểu hiện qua 6 pho tượng Kim Cương chùa Đọi Sơn, tượng Phật A-di-đà chùa Ngô Xá, bia đá chùa Giàu, bộ tượng Trúc Lâm Tam tổ chùa Phổ Minh; nghệ thuật chạm khắc đá đỉnh cao với các đề tài mang nhiều ý niệm, giàu chất nhân văn, lưu giữ các tầng bậc văn hóa truyền thống của người Việt, ẩn chứa nhiều thông điệp bí ẩn của hai Long sàng đá tại đền thờ vua Đinh Tiên Hoàng, Khánh đá chùa Điều, lan can thành bậc thờ Lý; hay đồ án rồng ổ mang hàm nghĩa sức mạnh dân tộc, tình đoàn kết và khát vọng hòa bình của dân tộc Việt Nam trên hai bộ Phủ Việt tại đền vua Đinh và đền vua Lê... Mỗi Bảo vật là một câu chuyện thú vị, chứa đựng những thông điệp quý giá về lịch sử và văn hóa của vùng đất, con người Ninh Bình.