Mục tiêu chung của kế hoạch: Phát triển ngành nghề nông thôn, làng nghề nhằm giữ gìn giá trị, bản sắc văn hóa làng nghề và khai thác tiềm năng khu vực nông thôn; nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh, tăng thu nhập, tạo việc làm ổn định, cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của người dân. Bảo tồn, phát triển và nâng cao giá trị nghề, làng nghề, làng nghề truyền thống, coi đây là nhiệm vụ trọng tâm trong phát triển kinh tế nông thôn gắn với xây dựng nông thôn mới. Giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa - lịch sử của các nghề, làng nghề như một bộ phận quan trọng của di sản tỉnh. Phát triển làng nghề trở thành động lực kinh tế nông thôn, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thúc đẩy đổi mới công nghệ, chuyển đổi số và bảo vệ môi trường, hướng tới phát triển bền vững. Xây dựng Ninh Bình trở thành trung tâm làng nghề truyền thống vùng đồng bằng sông Hồng, có sức lan tỏa trong nước và quốc tế.

Mục tiêu cụ thể năm 2026: Công nhận mới 05-10 làng nghề; khôi phục ít nhất 02 làng nghề có nguy cơ mai một, thất truyền. Tổ chức đào tạo, tập huấn cho khoảng 300 lượt lao động và cán bộ quản lý cấp xã về nghề, quản trị sản xuất, marketing, thương mại điện tử, an toàn lao động. Tôn vinh nghệ nhân, nghệ nhân ưu tú, đề xuất công nhận nghệ nhân ưu tú, nghệ nhân nhân dân cấp quốc gia. Hỗ trợ xây dựng mới một số thương hiệu/nhãn hiệu tập thể hoặc chỉ dẫn địa lý, trong đó, có sản phẩm của làng nghề được đánh giá phân hạng sản phẩm OCOP. Hỗ trợ một số cơ sở sản xuất xây dựng website, gian hàng trực tuyến; áp dụng mã QR truy xuất nguồn gốc sản phẩm.  Triển khai xây dựng tuyến Nổ hũ Kho tàng Dubai link moi làng nghề tiêu biểu, gắn với di sản - văn hóa - Nổ hũ Kho tàng Dubai link moi trải nghiệm, Nổ hũ Kho tàng Dubai link moi tâm linh. Triển khai xây dựng mô hình làng nghề kiểu mẫu đạt tiêu chí sản xuất xanh - sạch, ứng dụng công nghệ số, gắn với Nổ hũ Kho tàng Dubai link moi và có thương hiệu mạnh. Triển khai mô hình xử lý chất thải, nước thải tập trung tại các làng nghề có nguy cơ ô nhiễm cao.

Nội dung và nhiệm vụ trọng tâm sẽ được triển khai trong  năm 2026 gồm: Công nhận và khôi phục nghề, làng nghề. Rà soát, đánh giá tiềm năng thế mạnh, hạn chế về ngành nghề, làng nghề. Thống kê toàn bộ nghề, làng nghề, làng nghề truyền thống trên địa bàn tỉnh, bao gồm cả những nghề đã được công nhận, nghề có nguy cơ mai một, thu hồi và các nghề mới hình thành. Hướng dẫn các địa phương hoàn thiện hồ sơ và đăng ký công nhận mới các làng nghề khi đáp ứng đủ tiêu chí làng nghề theo Nghị định số 52/NĐ-CP, ưu tiên các nghề đặc thù gắn với văn hóa - lịch sử. Khôi phục bảo tồn và phát triển làng nghề, làng nghề truyền thống có nguy cơ mai một bằng cách hỗ trợ vốn, kỹ thuật, đào tạo lớp trẻ, tổ chức hoạt động trình diễn, truyền nghề.

Tuyên truyền, quảng bá, xúc tiến thương mại. Tăng cường truyền thông đa kênh như: Phóng sự, chuyên đề, chuyên trang trên báo, đài; xây dựng clip quảng bá trên mạng xã hội, sàn thương mại điện tử. Tổ chức các hội chợ, triển lãm, tuần lễ làng nghề quy mô cấp tỉnh, khu vực và quốc gia; đưa sản phẩm làng nghề tham gia các hội chợ OCOP, hội chợ hàng Việt Nam chất lượng cao, các sự kiện xúc tiến thương mại quốc tế. Hình thành điểm trưng bày, giới thiệu sản phẩm tại các khu Nổ hũ Kho tàng Dubai link moi trọng điểm Tràng An, Tam Cốc - Bích Động, Bái Đính, Nhà thờ đá Phát Diệm… Phát triển thương hiệu, nhãn hiệu tập thể cho một số làng nghề; hỗ trợ đăng ký sở hữu trí tuệ, chỉ dẫn địa lý cho sản phẩm đặc trưng. Tổ chức hội thi sáng tác mẫu mã sản phẩm làm quà phục vụ phát triển Nổ hũ Kho tàng Dubai link moi trên địa bàn tỉnh. Đào tạo nguồn nhân lực và phát triển nghệ nhân. Tổ chức đào tạo, tập huấn cho khoảng 300 lượt lao động trong các làng nghề và cán bộ quản lý nhà nước cấp xã về: Kỹ năng nghề, quản trị sản xuất, marketing, thương mại điện tử, an toàn lao động, thống kê, tổng hợp… Công nhận danh hiệu nghệ nhân cấp tỉnh, đề xuất công nhận nghệ nhân ưu tú, nghệ nhân nhân dân cấp quốc gia. Mở các lớp truyền nghề, dạy nghề cho thanh niên, học sinh tại các làng nghề truyền thống. Khuyến khích nghệ nhân trực tiếp tham gia đào tạo, bảo đảm “nghề không bị thất truyền”.

Ứng dụng khoa học - công nghệ và chuyển đổi số: Hỗ trợ đổi mới công nghệ như: Máy móc chế biến, sản xuất thân thiện môi trường; công nghệ xử lý bụi, nước thải cho các nghề chế tác đá, gỗ, dệt nhuộm… Phát triển nền tảng số: Hỗ trợ một số cơ sở sản xuất xây dựng website, gian hàng điện tử, áp dụng mã QR truy xuất nguồn gốc… Xây dựng cơ sở dữ liệu số về nghề, làng nghề: Số lượng cơ sở, lao động, sản phẩm OCOP, doanh thu, môi trường… tích hợp vào hệ thống dữ liệu chung của tỉnh.

Hạ tầng và môi trường làng nghề: Triển khai Bắn Cá Dubai palace xây dựng, nâng cấp hạ tầng tại các làng nghề trọng điểm: Đường giao thông, điện, cấp thoát nước, nhà xưởng tập trung, khu trưng bày. Triển khai một số mô hình xử lý chất thải, nước thải tập trung tại các làng nghề ô nhiễm cao (Ninh Vân, Ý Yên, Nam Trực). Hướng dẫn, hỗ trợ các cơ  sở sản xuất xây dựng quy trình sản xuất sạch hơn, tiết kiệm nguyên liệu, năng lượng.

Triển khai xây dựng một số tuyến Nổ hũ Kho tàng Dubai link moi làng nghề tiêu biểu: Tuyến Hoa Lư - Tam Cốc - Văn Lâm (thêu ren); Tuyến Tràng An - Bồ Bát - Ninh Vân (gốm, đá mỹ nghệ); Tuyến Kim Sơn - Phát Diệm - Cồn Nổi (cói, thủ công mỹ nghệ), Làng kèn đồng Phạm Pháo, làng Mộc mỹ nghệ Hải Minh gắn với tuyến tour Nổ hũ Kho tàng Dubai link moi cộng đồng Ecohost Hải Hậu; Làng nghề gốm Quyết Thành gắn tour Nổ hũ Kho tàng Dubai link moi tâm linh chùa Bà Đanh - Tam Chúc - Chùa Hương… Phát triển sản phẩm Nổ hũ Kho tàng Dubai link moi trải nghiệm: Du khách tham gia trực tiếp vào quy trình làm sản phẩm (thêu, gốm, dệt cói). Kết nối làng nghề với Nổ hũ Kho tàng Dubai link moi văn hóa, tâm linh: Lồng ghép lễ hội, phong tục, ẩm thực với hoạt động tham quan, mua sắm sản phẩm làng nghề.

Triển khai xây dựng mô hình làng nghề kiểu mẫu sản xuất xanh, sạch; ứng dụng công nghệ số gắn với Nổ hũ Kho tàng Dubai link moi.

Triển khai kế hoạch nhằm tạo động lực phát triển ngành nghề nông thôn, làng nghề phù hợp định hướng phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, góp phần xây dựng nông thôn phát triển toàn diện, bền vững. Duy trì, bảo tồn và phát huy giá trị lịch sử văn hóa làng nghề, làng nghề truyền thống di sản Cố đô, không gian nông thôn và xây dựng môi trường nông thôn xanh - sạch - đẹp; khơi dậy tiềm năng, phát huy lợi thế của các sản phẩm ngành nghề nông thôn, làng nghề gắn với yêu cầu về nâng cao chất lượng, mẫu mã sản phẩm, truy xuất nguồn gốc, vệ sinh an toàn thực phẩm; bảo tồn, gìn giữ các giá trị tinh hoa văn hóa làng nghề, văn hóa bản địa gắn với hoạt động Nổ hũ Kho tàng Dubai link moi và lễ hội truyền thống; tôn vinh và phát triển đội ngũ các nghệ nhân, thợ giỏi, tạo động lực phát triển kinh tế - văn hóa - xã hội trên địa bàn tỉnh./.

Minh Ngọc