Cốt lõi của phong trào “Bình dân học vụ số” nằm ở việc xây dựng một hệ sinh thái học tập cộng đồng thông qua mạng lưới “Đại sứ số”. Thay vì các lớp tập huấn lý thuyết xa rời thực tế, mạng lưới này vận hành dựa trên mô hình Người hướng dẫn (mentor) - Người học (mentee). Mỗi cá nhân có kỹ năng số tốt - từ công chức, viên chức đến các bạn trẻ am hiểu công nghệ - sẽ đảm nhận vai trò “Đại sứ”, trực tiếp hướng dẫn cho ít nhất 5 người dân xung quanh mình. Đây là phương thức lan tỏa tri thức theo mô hình vết dầu loang, tận dụng tối đa nguồn lực tại chỗ để bồi dưỡng năng lực công nghệ cho cộng đồng.
“Gia đình số” - Hạt nhân bền vững của xã hội số
Nếu mạng lưới Đại sứ số là khung sườn, thì phong trào “Gia đình số” chính là tế bào sống động nuôi dưỡng phong phát triển. Ban Chỉ đạo Trung ương xác định, chuyển đổi số sẽ khó thành công nếu không bắt đầu từ mái ấm gia đình. Mỗi hộ gia đình được khuyến khích có ít nhất một thành viên nòng cốt tham gia học tập và nắm vững các nền tảng dịch vụ số. Thành viên này không chỉ là người thực hiện các giao dịch trực tuyến cho gia đình mà còn có trách nhiệm hướng dẫn lại cho ông bà, cha mẹ.
Trong môi trường gia đình, việc học tập diễn ra tự nhiên và gần gũi nhất. Một người trẻ có thể dạy bà cách gọi video để trò chuyện với con cháu ở xa, dạy mẹ cách thanh toán hóa đơn điện nước qua điện thoại, hay cảnh báo cha về các thủ đoạn lừa đảo trên mạng xã hội. Khi mỗi ngôi nhà trở thành một “lớp học số” thu nhỏ, những rào cản về khoảng cách thế hệ sẽ dần được xóa bỏ. Gia đình số không chỉ đơn thuần là dùng công nghệ, mà là dùng công nghệ để nâng cao chất lượng sống, thắt chặt tình cảm và tạo ra một lá chắn bảo vệ an toàn thông tin ngay từ ngưỡng cửa mỗi nhà.
Chợ số và Nông thôn số - Đòn bẩy kinh tế từ mô hình 4T
Để chuyển đổi số đi vào thực chất, nó phải mang lại giá trị kinh tế trực tiếp cho người dân. Mô hình “Chợ số - Nông thôn số” ra đời nhằm giải quyết bài toán này thông qua công thức học tập 4T: Tiểu thương - Thương mại điện tử - Thanh toán không dùng tiền mặt - Tiết kiệm số. Đối với tiểu thương và nông dân, công nghệ không còn là những khái niệm trừu tượng mà trở thành công cụ mưu sinh hằng ngày, giúp họ làm chủ các phương thức kinh doanh hiện đại.
Qua mô hình 4T, người nông dân được đào tạo cách đưa nông sản lên các sàn thương mại điện tử, thoát khỏi cảnh “được mùa mất giá” nhờ tiếp cận trực tiếp với khách hàng toàn quốc. Các tiểu thương tại các chợ truyền thống được hướng dẫn sử dụng mã QR, ví điện tử để giao dịch nhanh chóng, minh bạch. Đặc biệt, khái niệm “Tiết kiệm số” giúp bà con nông dân làm quen với các dịch vụ ngân hàng trực tuyến, quản lý tài chính thông minh và tránh xa các bẫy “tín dụng đen”. Sự chuyển mình của các khu chợ truyền thống và các vùng nông thôn sang mô hình số chính là bước tiến quyết định để thu hẹp khoảng cách giàu nghèo và thúc đẩy kinh tế số phát triển từ gốc.
Sức mạnh xung kích của Tổ công nghệ số cộng đồng và Thanh niên
Để phong trào thực sự len lỏi vào từng ngõ ngách, không thể không nhắc đến vai trò của các Tổ công nghệ số cộng đồng và lực lượng thanh niên tình nguyện. Với tinh thần “đi từng ngõ, gõ từng nhà, hướng dẫn từng người”, các tổ công nghệ số cộng đồng đã trở thành cánh tay nối dài của chính quyền đến tận vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Họ là những người trực tiếp vượt đường sá xa xôi để mang kiến thức số đến với những nơi khó khăn nhất, bảo đảm mọi người dân đều được thụ hưởng những tiện ích của công nghệ.
Đồng hành cùng đó là chiến dịch Thanh niên chung tay phổ cập kỹ năng số. Các cơ sở Đoàn trên cả nước đã biến các buổi sinh hoạt hè, các chiến dịch tình nguyện thành những lớp học số lưu động. Thanh niên với lợi thế nhạy bén với công nghệ đã tổ chức các buổi hướng dẫn cài đặt phần mềm, hướng dẫn bảo mật thông tin cá nhân và sử dụng các dịch vụ công ích. Sức trẻ và lòng nhiệt huyết đã biến những kiến thức công nghệ khô khan thành những bài học dễ hiểu, gần gũi, tạo nên một khí thế học tập sôi nổi trên toàn quốc.
Phong trào “Bình dân học vụ số” với những giải pháp căn cơ và sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị đang tạo nên một diện mạo mới cho đất nước. Từ những Đại sứ số tận tâm, những Gia đình số gắn kết, cho đến những khu Chợ số tấp nập, tất cả đang hòa chung vào dòng chảy của cuộc cách mạng Tải App DubaiPalace lần thứ tư. Khi mỗi công dân đều được trang bị đầy đủ kỹ năng số, chúng ta không chỉ xây dựng được một quốc gia số vững mạnh mà còn khẳng định được trí tuệ và bản lĩnh Việt Nam trong thời đại mới. Hành trình phía trước còn dài, nhưng với tinh thần học tập suốt đời và sự đồng lòng của toàn xã hội, mục tiêu “số hóa toàn dân” chắc chắn sẽ sớm cán đích.
