Từ ngày 1/1/2026, Luật
Trật tự an toàn giao thông (ATGT) đường bộ có hiệu lực quy định nghiêm ngặt hơn
về việc bảo vệ trẻ em khi di chuyển bằng ô tô. Trẻ em dưới 10 tuổi và cao dưới
1,35 m sẽ không được ngồi cùng hàng ghế với người lái, người điều khiển xe bắt
buộc phải sử dụng thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ. Đây được đánh giá là quy định
tiến bộ, phù hợp bối cảnh lượng ô tô đang tăng nhanh và tốc độ khai thác giao
thông ngày càng cao.
Những năm gần đây, thị
trường ô tô Việt Nam chứng kiến mức tăng trưởng mạnh mẽ. Mỗi năm có từ 400.000
đến 500.000 xe đăng ký mới, kéo theo lưu lượng phương tiện trên nhiều tuyến đường
chính tăng hơn 10% so với năm trước. Trong bối cảnh đó, quy định mới của Luật
Trật tự ATGT đường bộ có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 được xem là bước tiến quan
trọng nhằm bảo vệ trẻ em thuộc nhóm đối tượng dễ bị tổn thương nhất. Theo quy định,
khi chở trẻ dưới 10 tuổi và có chiều cao dưới 1,35m trên ô tô, người lái xe
không được để trẻ ngồi cùng hàng ghế với mình, trừ trường hợp phương tiện chỉ
có một hàng ghế. Đồng thời, thiết bị an toàn dành cho trẻ em phải được sử dụng
đúng cách và phù hợp độ tuổi, cân nặng. Các chuyên gia đánh giá đây là quy định
tiên tiến, tiệm cận chuẩn an toàn quốc tế. Trẻ em có tỷ lệ chấn thương nặng và
tử vong cao hơn nhiều lần so với người lớn nếu xảy ra va chạm giao thông, đặc
biệt khi không được cố định bằng thiết bị chuyên dụng. Ở nhiều nước phát triển,
việc sử dụng ghế an toàn trẻ em là bắt buộc từ lâu và đã minh chứng hiệu quả rõ
rệt trong giảm thiểu rủi ro.
Hiện nay, các cơ quan
chức năng đã ban hành tiêu chuẩn quốc gia dành cho thiết bị an toàn trẻ em trên
ô tô. Đây là cơ sở quan trọng để các doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu, phân phối
tham chiếu, đồng thời giúp người dân dễ dàng lựa chọn sản phẩm đạt chuẩn. Hiện
người sử dụng có thể tìm mua thiết bị đạt tiêu chuẩn UN R44, UN R129 hoặc theo
Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 123:2024. Một điểm thuận lợi là các thiết bị
an toàn trẻ em hoàn toàn có thể sử dụng trên cả xe mới và xe cũ. Chỉ cần dây
đai an toàn của xe còn hoạt động tốt, người dùng có thể cố định ghế trẻ em theo
đúng hướng dẫn của nhà sản xuất. Việc lắp đặt đúng cách là yếu tố quan trọng, bởi
dù thiết bị đạt chuẩn, nhưng sử dụng sai cách vẫn dẫn đến mất an toàn trong
tình huống khẩn cấp. Quy định mới đang nhận được sự quan tâm lớn của dư luận. Để
hỗ trợ công tác tuyên truyền, Ủy ban ATGT quốc gia đã biên soạn và cung cấp tài
liệu về thiết bị an toàn cho trẻ em trên ô tô, kèm theo clip hướng dẫn “Thiết bị
an toàn cho trẻ em trên ô tô tại Việt Nam”.
Link tải tài liệu:
Để đảm bảo tính răn
đe, quy định mới đi kèm chế tài xử phạt rõ ràng. Nghị định 168/2024/NĐ-CP nêu
rõ, người điều khiển xe chở trẻ em dưới 10 tuổi, cao dưới 1,35m ngồi cùng hàng
ghế với người lái (trừ xe chỉ có một hàng ghế), hoặc không sử dụng thiết bị an
toàn phù hợp cho trẻ em sẽ bị phạt từ 800.000 đến 1.000.000 đồng. Mức phạt này
được đánh giá là phù hợp, tạo động lực để người dân tự giác tuân thủ, đồng thời
bảo vệ an toàn cho trẻ trong mọi tình huống.
Hiện nay tỷ lệ phụ
huynh sử dụng thiết bị an toàn cho trẻ em còn thấp, chủ yếu do thiếu thói quen,
thiếu thông tin và chi phí lắp đặt thiết bị. Tuy nhiên, trong các vụ tai nạn,
thiết bị an toàn trẻ em, nếu sử dụng đúng có thể giảm nguy cơ tử vong tới 70%
cho trẻ sơ sinh và 54% cho trẻ nhỏ. Với quy định mới sẽ làm nhận thức và hành
vi của người dân sẽ thay đổi tích cực. Giống như việc đội mũ bảo hiểm trước
đây, khi pháp luật quy định rõ ràng và được tuyên truyền đầy đủ, người dân sẽ từng
bước hình thành thói quen sử dụng thiết bị an toàn cho trẻ mỗi khi lên xe.
Ngoài ra, việc thị trường thiết bị an toàn được chuẩn hóa sẽ tạo điều kiện để
các nhà sản xuất và phân phối cung cấp nhiều sản phẩm hơn, phù hợp với độ tuổi,
cân nặng và điều kiện kinh tế của từng gia đình. Người tiêu dùng cũng dễ dàng
nhận biết sản phẩm đạt chuẩn thông qua nhãn chứng nhận theo QCVN 123:2024 hoặc
các tiêu chuẩn quốc tế tương đương. Quy định bảo vệ trẻ em trên ô tô không chỉ
là yêu cầu pháp lý, mà còn là thông điệp nhân văn về việc đặt sự an toàn của trẻ
lên hàng đầu. Trong bối cảnh hạ tầng giao thông ngày càng hiện đại, tốc độ xe
ngày càng cao, rủi ro tiềm ẩn cũng lớn hơn. Mỗi gia đình, mỗi người lái xe cần
chủ động bảo vệ con em mình bằng những hành động đơn giản nhưng có ý nghĩa./.
