Vụ Xuân năm 2026, xã Nam Xang gieo cấy 854,86 ha, trong đó HTX nông nghiệp Mạc Hạ là 147,26 ha; HTX nông nghiệp Phú Đa là 127,36 ha; HTX nông nghiệp Minh Đức là 87,67 ha; HTX nông nghiệp Tân Đức là 172,21 ha; HTX nông nghiệp Nguyên Lý là 156,98 ha và HTX nông nghiệp Hòa Lý là 163,38 ha. Cơ cấu mùa vụ 100% diện tích trà Xuân muộn, chủ yếu là các giống lúa thuần chất lượng, lúa lai có năng suất, chất lượng cao, khả năng chống chịu sâu bệnh tốt, phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng của địa phương. Đến thời điểm này, công tác gieo cấy vụ Xuân năm 2026 trên địa bàn xã đã cơ bản hoàn thành, đảm bảo thời gian theo quy định. Lúa Xuân đang trong giai đoạn bén rễ hồi xanh; lúa gieo thẳng sớm đạt từ 2-3 lá. Bà con trong xã đang tập trung ra đồng tỉa dặm đảm bảo mật độ, bón thúc lần 1 giúp cây lúa nhanh phục hồi đẻ nhánh khỏe, tập trung; đồng thời áp dụng các biện pháp thủ công hoặc thuốc sinh học để diệt chuột bảo vệ diện tích lúa. Cùng với đó, xã cũng đã phân công cán bộ chuyên môn và chỉ đạo các Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp tăng cường kiểm tra đồng ruộng, nắm chắc tình hình nguồn nước tưới dưỡng cho lúa; dự tính, dự báo tình hình sâu bệnh mới phát sinh để có biện pháp xử lý kịp thời; hướng dẫn bà con nông dân kỹ thuật chăm sóc và phòng, trừ sâu bệnh trên cây lúa nhằm đem lại hiệu quả kinh tế cao trên đơn vị diện tích. 

Để đảm bảo cây lúa sinh trưởng phát triển tốt, tăng cường khả năng chống chịu sâu bệnh, đảm bảo năng suất cuối vụ, bà con cần tập trung một số biện pháp chăm sóc lúa vụ Xuân cụ thể như sau:

1. Bón phân

Sử dụng phân bón hiệu quả, tiết kiệm, lượng phân Đạm, Lân bón có thể giảm 10-15%, Kali tăng 1-2kg/sào so với lượng người dân thường dùng.

Sử dụng một số loại phân bón thúc:

- Chuyên dùng bón thúc: NPK Dubai Palace (17:5:16:1), NPK Lâm Thao

(16:5:17), NPK Văn Điển (12:5:10), Phân Việt Nhật (16:16:8), NPK Lào Cai

(16:16:8-13S+TE), NPK Doanh Nông, NPK Bắc Giang ...

- Phân đơn: đạm Urê, Kaliclorua.

- Phân trung lượng: Silica.

- Phân vi lượng: Phân bón qua rễ: Futonic.

- Phân bón qua lá: Comcat 150WP, Atonik, Orgamin, Max.Kali-humate, K-Humate 45.000ppm.

* Đối với lúa cấy

Lượng phân bón thúc: (tính theo lượng phân cho 1 sào 360m2)

+ Bón thúc lần 1: Tập trung bón thúc kịp thời khi lúa bén rễ hồi xanh, sau cấy từ 7 - 10 ngày tạo lúa đẻ nhánh sớm với 7-10 kg NPK loại bón thúc tùy theo từng loại phân, giống lúa và chân đất hoặc bón 70 - 80% lượng đạm Urê + 50% lượng kali hoặc 80% phân thúc chuyên dùng kết hợp với làm cỏ sục bùn.

+ Bón thúc lần 2: Bón khi lúa đứng cái làm đòng (trước khi trỗ 25 - 30 ngày) bón toàn bộ lượng phân còn lại: bón 20% số đạm hoặc loại phân bón thúc chuyên dùng (tùy theo màu sắc lá lúa có thể bón có thể không cần bón nữa) + 50% lượng kali (khoảng 2-3kg)

+ Có thể dùng các loại phân phun qua lá (đối với những diện tích lúa xấu):

Sử dụng một số loại phân bón qua lá: Comcat 150WP, Max.Kali - Humate, K - Humate: 45.000ppm, Atonik, Orgamin…phun vào thời điểm lúa đẻ nhánh hoặc lúa trỗ 5 - 10%.

* Đối với lúa gieo thẳng

+ Bón thúc lần 1: Khi lúa được 2,5-3 lá, đưa nước vào ruộng 1-2cm, tập trung bón thúc lần 1 và phòng trừ cỏ dại hậu nảy mầm. Hướng dẫn bón 5-6 kg NPK loại bón thúc tùy theo từng loại phân, giống lúa và chân đất (hoặc tính theo lượng bón phân đơn: 50% lượng đạm + 50% lượng kali), kết hợp với dặm tỉa đảm bảo mật độ theo yêu cầu (80 - 120 dảnh/m2 đối với lúa thuần và 60-100 dảnh/m2 đối với lúa lai).

+ Bón thúc lần 2: Sau lần 1 khoảng 10-15 ngày, bón 2-4 kg NPK loại thúc (hoặc tính theo lượng bón phân đơn: 25% lượng đạm). 

+ Bón thúc lần 3: Khi lúa phân hóa đòng để chống thoái hoá hoa, bón 50% số phân kali còn lại (2-3 kg kali) + 0,5 – 1,0 kg đạm Ure (tùy theo màu sắc lá lúa). 

- Đối với một số diện tích cây sinh trưởng còn chậm, yếu: Cần cung cấp bổ sung dinh dưỡng bằng phun phân qua lá như Siêu Kali; Comcat 150WP; Atonik; Alsti; Orgamin; Multirice; Geno - Humax - K; Poly-Feed… theo hướng dẫn của nhà sản xuất để giúp cây lúa phục hồi nhanh.

- Khi đưa nước vào dưỡng lúa, với thời tiết ấm ốc bươu vàng sẽ gây hại nặng, cần chú ý bắt thủ công hoặc dùng thuốc để diệt ốc khi mật độ cao.

Lưu ý: Bón đạm, phun phân bón qua lá, thuốc bảo vệ thực vật khi nhiệt độ >15 °C

2. Điều tiết nước

- Đối với lúa cấy: Sau cấy thường xuyên giữ nguyên nước ở mức 2 -3 cm. Khi lúa đẻ đủ số nhánh hữu hiệu (8-9 dảnh/khóm) thì rút cạn nước trong vòng 5 -7 ngày để lúa cứng cây, hạn chế đẻ nhánh vô hiệu và tạo điều kiện để rễ phát triển theo chiều sâu, tăng khả năng huy động chất dinh dưỡng trong đất. Sau đó tiếp tục cho nước vào ruộng để lúa làm đòng trỗ bông, thường xuyên giữ mực nước ở 2 -3cm cho đến khi lúa vào chắc và đỏ đuôi. 

- Đối với lúa gieo thẳng: Thời kỳ 1 - 3 lá chỉ cần giữ ruộng đủ ẩm. Từ 3 lá bắt đầu giữ nước nông và thực hiện các lần bón thúc cho đến khi lúa đạt 8 - 9 lá/cây (trong khoảng 20 - 25 ngày sau gieo) trong điều kiện cho phép thì thực hiện rút nước phơi ruộng là tốt nhất. Khi lúa có đòng thì mới tưới trở lại. 

3. Phòng trừ cỏ dại

- Cỏ dại: Đối với những diện tích sau khi phun thuốc tiền nảy mầm 10 - 15 ngày nếu cỏ nhiều tiếp tục phun trừ bằng một số loại thuốc hậu nảy mầm như: Ankill A 40WP; Nixcher 100ME, 200EC; Topshot 600D... Nồng độ và liều lượng theo hướng dẫn trên bao bì, nhãn mác.

- Lúa cỏ: Trong thời gian tới lúa cỏ sẽ phát sinh gây hại mạnh đặc biệt trên những diện tích lúa gieo thẳng đã nhiễm lúa cỏ từ các vụ trước. Đề nghị các HTX thường xuyên kiểm tra, hướng dẫn bà con xã viên phát hiện và nhổ bỏ kịp thời, tránh để lúa cỏ phát triển lấn át, gây hại đến sinh trưởng phát triển của lúa thuần.

4. Bệnh nghẹt rễ

- Khi thấy lúa chớm bị bệnh cần bón phân lân supe 7 - 10 kg/sào + 10 - 15kg vôi bột/sào kết hợp làm cỏ sục bùn.

- Kết hợp phun phân bón qua lá để giúp cây lúa phục hồi nhanh. Sử dụng một số chế phẩm phân bón qua lá như: Atonik, Alsti, Orgamin, Siêu Kali, Multirice, Geno-Humax-K, Poly-Feed…

- Không bón đạm trong thời khì lúa bị nghẹt rễ. Khi nào bệnh khỏi, lúa ra rễ trắng, lá lúa xanh thì tiếp tục bón thúc đạm và chăm sóc bình thường.

Bên cạnh đó, bà con nhân dân cần thường xuyên theo dõi đồng ruộng, kịp thời phản ánh tình hình để chỉ đạo xử lý, góp phần đảm bảo vụ Xuân 2026 thắng lợi toàn diện./.

Tuyết Mai