Vảy nến da đầu là một dạng rối loạn
da có liên quan đến cơ chế miễn dịch. Bệnh đặc trưng bởi tình trạng da đỏ, khô
và có nhiều vảy bong trên bề mặt. Căn nguyên của bệnh có liên quan đến bất thường
ở nhiễm sắc thể số 6 cộng hưởng với các yếu tố khởi phát
Vảy nến da đầu là bệnh gì?
Bệnh vảy nến da đầu
là gì?
Vảy nến (vẩy
nến/ Psoriasis) là bệnh da liễu mãn tính và dễ tái phát. Bệnh lý này là một dạng
rối loạn da có cơ chế miễn dịch, đặc trưng bởi tình trạng tế bào sừng tăng sinh
liên tục khiến da đỏ và bong nhiều vảy trắng có màu bạc như nến.
Bệnh có thể ảnh
hưởng đến bất cứ vùng da nào trên cơ thể nhưng thường gặp nhất ở da đầu – hay
còn là. Căn nguyên gây bệnh chưa được làm sáng tỏ. Tuy nhiên
thông qua một số nghiên cứu, các nhà khoa học nhận thấy bệnh là hệ quả do yếu tố
gen cộng hưởng với các yếu tố xúc tác.
Vảy nến da đầu
có tiến triển mãn tính nhưng hầu hết đều lành tính và không gây ảnh hưởng
nghiêm trọng đến sức khỏe. Tuy nhiên thương tổn da có thể ảnh hưởng nhiều đến
chức năng thẩm mỹ, sinh hoạt và tạo tâm lý e ngại.
Tương tự các
bệnh da liễu mãn tính khác, bệnh vảy nến nói chung và vảy nến da đầu nói riêng
chưa thể điều trị dứt điểm. Các loại thuốc và biện pháp được áp dụng chỉ giúp
làm giảm thương tổn da và hạn chế tái phát. Vì vậy song song với việc điều trị,
cần tích cực thực hiện các biện pháp duy trì và phòng tránh tái phát.
Dấu hiệu nhận biết
bệnh
Thống kê cho
thấy, có đến 51% trường hợp mắc bệnh xuất hiện ở vùng da đầu. Tuy nhiên ở một số
ít trường hợp, thương tổn có thể xảy ra cùng lúc ở nhiều vùng da khác nhau như
da đầu, vùng tỳ đè (xương cùng, đầu gối, cùi tay),…
Bệnh đặc trưng bởi tình trạng da đỏ, nổi cộm
và có nhiều vảy bong trên bề mặt sang thương da
Các triệu chứng
thường gặp của bệnh vảy nến da đầu, bao gồm:
- ●Xuất hiện các đám mảng đỏ và kích thước không đồng đều (dao động từ vài mm – vài cm)
- ●Thương tổn có ranh giới rõ, nền cộm và gồ cao hơn những vùng da lành
- ●Bề mặt thương tổn phủ nhiều vảy trắng
- ●Vảy trắng tái tạo nhanh, hết lớp này đến lớp khác và thường có số lượng vảy nhiều
- ●Một số mảng có thể có hiện tượng dày cộm và có vảy dính
- ●Tóc thường mọc xuyên qua thương tổn da
- ●Tổn thương có thể xâm lấn ra vùng trán hoặc sau tai
- ●Vảy nến có thể gây ngứa ít hoặc ngứa nhiều (ghi nhận cho thấy có khoảng 20 – 40% ca gặp phải triệu chứng này)
- ●Các trường hợp không gây ngứa thường có cảm giác khó chịu và bứt rứt
- ●Nếu gãi nhiều, thương tổn da có xu hướng dày sừng và dễ nhầm lẫn với
Các triệu chứng
của bệnh có tiến triển dai dẳng và kéo dài hầu như suốt đời. Bệnh phát triển
theo từng giai đoạn, xen kẽ giữa các đợt vượng bệnh và các đợt thuyên giảm.
Nguyên nhân gây vảy
nến da đầu
Vảy nến da đầu
là bệnh da liễu có liên quan đến cơ chế miễn dịch. Khi phân tích mô bệnh học,
các bác sĩ nhận thấy da của bệnh nhân xuất hiện kháng thể kháng lớp sừng (thượng
bì), bao gồm yếu tố kháng nhân và IgG.
Bệnh xảy ra ở
người có gen nhiễm bệnh nằm trên nhiễm sắc thể số 6 (BW17, BW16, HLA-DR7, B13).
Khi có các yếu tố tác động (căng thẳng, nhiễm khuẩn, nhiễm virus hoặc có chấn
thương cơ học), tế bào lympho T có thể phản ứng bất thường, dẫn đến hoạt động
miễn dịch ở lớp sừng của da -> gây bất thường màng tế bào thượng bì -> rối
loạn yếu tố tăng trưởng thượng bì -> tăng gián phân, tăng sinh thượng bì
-> tăng sản tế bào sừng -> rút ngắn chu chuyển tế bào thượng bì còn 2 – 4
ngày -> dẫn đến.
Mặc dù căn nguyên
của bệnh được nghiên cứu trong thời gian dài nhưng vẫn chưa thể xác định chính
xác. Tuy nhiên hầu hết các chuyên gia đều nhận thấy, vảy nến nói chung và vảy nến
da đầu là bệnh da liễu do gen (di truyền) kết hợp với các yếu tố khởi động.
Cơ chế khởi phát bệnh vảy nến da đầu có liên
quan đến yếu tố gen và thần kinh căng thẳng
Nguyên nhân
và yếu tố rủi ro gây ra bệnh vảy nến da đầu, bao gồm:
+ Gen (Yếu tố di truyền): Nghiên cứu cho thấy người mắc bệnh đều có gen gây bệnh vảy nến nằm ở nhiễm sắc thể số 6 (BW17, BW16, HLA-DR7, B13).
+ Thần kinh căng thẳng: Đây là một trong những yếu tố xúc tác thường gặp nhất trong cơ chế khởi phát bệnh. Nếu bệnh đã bùng phát, căng thẳng thần kinh có thể khiến thương tổn da lan rộng và tiến triển nặng nề.
+ Chấn thương cơ học: Yếu tố này chiếm khoảng 14% các ca mắc bệnh. Các chất thương cơ học có thể kích thích vảy nến bùng phát, bao gồm ma sát, tiếp xúc với ánh nắng trong thời gian dài hoặc tiếp xúc với các chất kích thích có trong dầu gội, nước hoa,…
+ Nhiễm khuẩn: Nhiễm trùng viêm amidan, mũi và họng do liên cầu hoặc virus có men sao mã ngược (chủ yếu là nhóm Retrovirus) có thể kích thích phản ứng miễn dịch bất thường và gây khởi phát bệnh.
+ Rối loạn chuyển hóa: Ngoài ra, vảy nến da đầu còn có thể khởi phát do rối loạn chuyển hóa đường, đạm. Do đó nếu có chế độ ăn không phù hợp, bệnh có thể phát triển mạnh và lan tỏa trên diện rộng.
+ Rối loạn nội tiết: Yếu tố nội tiết tố cũng có thể ảnh hưởng đến hoạt động của tế bào lympho T và kích thích triệu chứng của vảy nến da đầu bùng phát. Do đó vào thời điểm mang thai và sau khi sinh, vảy nến có khả năng tái phát và chuyển biến nặng nề hơn.
+ Rối loạn chuyển hóa trên da: Nghiên cứu mô bệnh học cho thấy, da vảy nến có chỉ số sử dụng oxy cao (một số trường hợp có thể cao hơn 400% so với bình thường). Chỉ số sử dụng oxy cao kích thích tổng hợp AND và hoạt động gián phân tăng lên 8 lần, dẫn đến tình trạng tăng sinh tế bào sừng và gây ra bệnh vảy nến. Thông thường, chu chuyển tế bào thượng bì kéo dài trong 20 – 27 ngày nhưng ở bệnh nhân vảy nến quá trình này chỉ kéo dài trong 2 – 4 ngày.
Vảy nến da đầu có
lây không? Nguy hiểm không?
Vẩy nến nói
chung và vảy nến da đầu nói riêng đều không có khả năng lây nhiễm. Tuy nhiên bệnh
có thể di truyền (yếu tố gây bệnh nằm ở nhiễm sắc thể số 6) giữa những người
thân cận huyết (chủ yếu từ cha mẹ sang con cái).
Phần lớn các
trường hợp bị vảy nến đều có tính chất lành tính và gần như không ảnh hưởng đến
sức khỏe tổng thể - trừ các thể nặng như vảy nến đỏ da toàn thân và vảy nến thể
khớp. Thống kê cho thấy, hầu hết các trường hợp bị vảy nến ở da đầu đều thuộc
thể vảy nến thể mảng hoặc thể đồng tiền (các thể nhẹ và thường gặp).
Vảy nến da đầu có lây không? Nguy hiểm
không?
Mặc dù không
ảnh hưởng đến sức khỏe nhưng thương tổn do vảy nến da đầu có thể tác động nhiều
đến chức năng thẩm mỹ, ngoại hình, tâm lý và làm suy giảm chất lượng cuộc sống.
Hơn nữa vảy
nến da đầu kéo dài còn làm tăng nguy cơ mắc các bệnh da liễu khác như gàu, nấm
da và. Do đó bạn cần chủ động thăm
khám và tiến hành điều trị sớm để cải thiện triệu chứng lâm sàng và giảm mức độ
ảnh hưởng của bệnh.
Chẩn đoán bệnh vảy
nến da đầu
Chẩn đoán vảy
nến da đầu chủ yếu dựa vào tổn thương cơ bản (tổn thương da là các đám đỏ, nền
cộm, cứng và có nhiều vảy trắng phủ trên bề mặt). Sau đó bác sĩ có thể đề nghị
kiểm tra mô bệnh học và phương pháp cạo vẩy Brocq.
Vảy nến da đầu
có thể bị nhầm lẫn với một số bệnh da liễu khác. Do đó trước khi điều trị, bác
sĩ có thể tiến hành chẩn đoán với các bệnh lý sau:
+ Viêm da dầu ở đầu: là tình trạng da tiết nhiều dầu, da đỏ và có nhiều vảy bong. Tuy nhiên khi sinh thiết mô da sẽ nhận thấy sự hiện diện của nấm men Malassezia.
+ Chàm da đầu: Chàm da đầu là bệnh da liễu mãn tính, đặc trưng bởi tình trạng da đầu khô, hơi nhiễm cộm và có vảy bong. Bệnh gây ngứa nhiều và dai dẳng. Phân tích mô bệnh học của bệnh lý này nhận thấy tình trạng thiếu hụt protein ở lớp sừng, dẫn đến hiện tượng da khô và suy giảm sức đề kháng.
Dựa vào kết
quả chẩn đoán và giai đoạn phát triển, bác sĩ có thể chỉ định một số loại thuốc
bôi, thuốc uống hoặc đề nghị can thiệp liệu pháp ánh sáng.
Chăm sóc và phòng
ngừa vảy nến da đầu tái phát
Vảy nến là bệnh
da liễu mãn tính và phát triển hầu như suốt đời. Do đó bên cạnh các biện pháp
điều trị chuyên sâu, bạn nên thực hiện đồng thời với chế độ chăm sóc nhằm kiểm
soát tiến triển và phòng ngừa bệnh tái phát.
Các biện
pháp chăm sóc và phòng ngừa tái phát vảy nến da đầu, bao gồm:
+ Nên gội đầu với nước ấm và massage nhẹ nhàng để loại bỏ vảy bong.
+ Hạn chế chà xát và gãi cào lên da.
Giữ da đầu khô thoáng và tránh tiếp xúc với ánh nắng trong thời gian dài.
Giảm căng thẳng thần kinh bằng cách điều chỉnh thời gian làm việc – nghỉ ngơi, tập thể dục, đọc sách, nghe nhạc,…
+ Ăn uống điều độ và hạn chế rượu, thuốc lá, cà phê và một số loại thực phẩm kích thích bệnh bùng phát mạnh.
+ Có thể tắm nắng trong thời gian từ 6 – 8:00 sáng để làm giảm các triệu chứng của bệnh. Nghiên cứu cho thấy, vitamin D trong ánh nắng mặt trời có tác dụng ức chế quá trình tăng sinh tế bào sừng và điều hòa hoạt động miễn dịch.
+ Nâng cao sức đề kháng bằng lối sống khoa học và lành mạnh.
+ Chủ động phòng ngừa và điều trị dứt điểm các bệnh viêm nhiễm đường hô hấp.
+ Nếu thương tổn lan rộng ra vùng trán và vùng sau tai, nên dưỡng ẩm thường xuyên (khoảng 2 – 4 lần/ ngày).
+ Thông báo với bác sĩ tình trạng sức khỏe trước khi dùng thuốc.
+ Trao đổi với bác sĩ da liễu để được tư vấn về các sản phẩm vệ sinh da đầu dịu nhẹ, an toàn và có độ pH cân bằng.
Vảy nến da đầu
là bệnh da liễu lành tính nhưng có tiến triển dai dẳng và dễ tái phát. Do đó
ngoài việc áp dụng các phương pháp điều trị, bạn cần kết hợp song song với các
biện pháp chăm sóc và phòng ngừa tái phát. Ở những trường hợp tích cực xử lý và
dự phòng, tổn thương da thường có mức độ nhẹ, ít gây ảnh hưởng đến chất lượng
cuộc sống và giảm nguy cơ tái phát đáng kể.
Nguồn:
