Mạo danh cơ quan nhà nước để tạo niềm tin

Theo phản ánh của nhiều người dân, các đối tượng lừa đảo thường tự xưng là cán bộ công an, cán bộ tư pháp, cán bộ thuế, bảo hiểm xã hội hoặc nhân viên “Trung tâm Dịch vụ công”. Chúng gọi điện thông báo người dân có hồ sơ hành chính chưa hoàn tất, sai thông tin căn cước công dân, lỗi định danh điện tử mức độ 2, hoặc yêu cầu cập nhật dữ liệu dân cư, bảo hiểm, thuế, giấy.

Đáng chú ý, các đối tượng thường nắm được một số thông tin cá nhân cơ bản như họ tên, số căn cước công dân, địa chỉ cư trú để tăng độ tin cậy. Sau đó, chúng tạo áp lực thời gian, đe dọa “khóa hồ sơ”, “xử phạt hành chính” hoặc “ảnh hưởng quyền lợi” nếu người dân không thực hiện ngay theo hướng dẫn.

Dẫn dụ cài đặt App giả mạo – chiếm quyền kiểm soát điện thoại

Sau khi tạo được lòng tin, đối tượng yêu cầu người dân cài đặt một ứng dụng được giới thiệu là “App Dịch vụ công”, “App Bộ Công an”, “App định danh điện tử”, “App hỗ trợ cập nhật hồ sơ”. Thực chất, đây là các ứng dụng giả mạo, không có trên kho ứng dụng chính thức (CH Play, App Store), thường được gửi qua đường link lạ hoặc file cài đặt (.apk).

Khi người dân cài đặt và cấp quyền theo hướng dẫn, ứng dụng này sẽ chiếm quyền điều khiển điện thoại từ xa, đọc tin nhắn, truy cập danh bạ, ghi nhận thao tác bàn phím, thậm chí chiếm quyền sử dụng tài khoản ngân hàng, ví điện tử. Chỉ trong thời gian ngắn, tiền trong tài khoản của nạn nhân có thể bị chuyển đi mà người dùng không hề hay biết.

Lợi dụng chuyển đổi số để thực hiện hành vi lừa đảo

Việc triển khai mạnh mẽ các dịch vụ công trực tuyến, định danh điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt là chủ trương đúng đắn của Nhà nước. Tuy nhiên, các đối tượng xấu đã lợi dụng chủ trương này để tạo ra các kịch bản lừa đảo ngày càng tinh vi, đánh vào tâm lý “sợ sai thủ tục”, “sợ bị phạt”, “sợ ảnh hưởng quyền lợi” của người dân.

Nhiều nạn nhân cho biết, do tin tưởng vào danh xưng cơ quan nhà nước và chưa nắm rõ quy trình thực hiện dịch vụ công trực tuyến, đã làm theo hướng dẫn qua điện thoại mà không kiểm chứng thông tin từ nguồn chính thống.

Dấu hiệu nhận biết App dịch vụ công giả mạo

Người dân cần đặc biệt cảnh giác với các dấu hiệu sau:

- Cuộc gọi đến từ số điện thoại lạ, số di động cá nhân, không phải số tổng đài chính thức.

- Yêu cầu cài đặt ứng dụng qua đường link gửi SMS, Zalo, Messenger.

- Ứng dụng không có trên CH Play hoặc App Store.

- Yêu cầu cấp nhiều quyền bất thường như quyền truy cập tin nhắn, cuộc gọi, điều khiển màn hình.

- Thúc ép thực hiện gấp, không cho người dân kiểm tra hoặc xác minh thông tin.

Khuyến cáo để phòng tránh và bảo vệ an toàn thông tin

Trước tình trạng trên, cơ quan chức năng khuyến cáo người dân:

1. Tuyệt đối không cài đặt ứng dụng từ các đường link lạ hoặc file cài đặt được gửi qua điện thoại, mạng xã hội.

2. Không cung cấp thông tin cá nhân, mã OTP, mật khẩu ngân hàng cho bất kỳ ai qua điện thoại.

3. Dịch vụ công trực tuyến chỉ được thực hiện thông qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia hoặc ứng dụng chính thức do cơ quan nhà nước phát hành.

4. Khi có nghi ngờ, chủ động liên hệ trực tiếp cơ quan nhà nước nơi cư trú hoặc gọi đến các số điện thoại công khai để xác minh.

5. Trường hợp đã lỡ cài đặt App nghi ngờ, cần ngắt kết nối Internet, gỡ ứng dụng ngay lập tức, đồng thời liên hệ ngân hàng và trình báo cơ quan công an để được hỗ trợ kịp thời.

Chung tay nâng cao nhận thức, đẩy lùi tội phạm công nghệ cao

Phòng, chống lừa đảo trên không gian mạng không chỉ là trách nhiệm của cơ quan chức năng mà cần sự chung tay của toàn xã hội. Mỗi người dân cần chủ động trang bị kiến thức, kỹ năng số, nâng cao cảnh giác trước các thủ đoạn mới, không chủ quan, không làm theo hướng dẫn qua điện thoại khi chưa được kiểm chứng. Việc kịp thời phát hiện, tố giác các hành vi lừa đảo sẽ góp phần bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân, giữ vững an toàn thông tin và xây dựng môi trường số an toàn, lành mạnh trong quá trình chuyển đổi số quốc gia./.

Phạm Thị Thảo