Trước hết, về quy định rút tố cáo, Nghị định mới đã đặt ra những yêu cầu khắt khe hơn để bảo đảm tính minh bạch và tránh sự tùy tiện. Theo đó, đơn rút tố cáo bắt buộc phải ghi rõ các thông tin định danh của người rút (họ tên, địa chỉ, cách thức liên hệ), nội dung rút và phải có chữ ký hoặc điểm chỉ, thực hiện theo Mẫu số 02. Tương tự, biên bản ghi nhận ý kiến rút tố cáo của cơ quan chức năng phải tuân thủ Mẫu số 03. Đặc biệt, Nghị định khẳng định nguyên tắc bảo vệ quyền lợi công: ngay cả khi người tố cáo đã rút đơn, cơ quan có thẩm quyền vẫn phải tiếp tục giải quyết nếu nhận thấy vụ việc có dấu hiệu vi phạm pháp luật, hoặc phát hiện bằng chứng cho thấy người tố cáo bị đe dọa, mua chuộc, hoặc trường hợp việc tố cáo bị lợi dụng để vu khống, xúc phạm người khác. Khi đó, người giải quyết tố cáo có trách nhiệm áp dụng hoặc kiến nghị áp dụng các biện pháp bảo vệ người tố cáo theo quy định.
Song song với việc hoàn thiện thủ tục, Nghị định 156/2026/NĐ-CP còn tạo đột phá trong công tác quản lý thông qua việc bổ sung Điều 19a về ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số. Các cơ quan thẩm quyền giờ đây bắt buộc phải cập nhật, theo dõi, lưu trữ và chia sẻ dữ liệu giải quyết tố cáo trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về tiếp công dân, xử lý đơn, giải quyết khiếu nại, tố cáo một cách kịp thời. Việc chuyển đổi số này không chỉ giúp quy trình trở nên công khai, minh bạch mà còn phải đảm bảo các tiêu chuẩn khắt khe về an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân và bí mật nhà nước.
Nội dung trọng tâm tiếp theo là việc sửa đổi nguyên tắc xử lý kỷ luật đối với cán bộ, công chức, viên chức có hành vi vi phạm pháp luật về tố cáo. Tùy theo tính chất và mức độ, người giải quyết tố cáo, người xác minh, người tiếp nhận hoặc người tố cáo nếu vi phạm sẽ bị xử lý kỷ luật hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự; nếu gây thiệt hại, họ phải bồi thường theo quy định. Đối với người giải quyết, xác minh và tiếp nhận tố cáo, hình thức khiển trách sẽ áp dụng cho các hành vi thiếu trách nhiệm, bao che hoặc cản trở người tố cáo. Mức cảnh cáo dành cho các hành vi tái phạm, tiết lộ danh tính người tố cáo, cố ý không thụ lý hoặc lợi dụng chức vụ để làm trái pháp luật. Đặc biệt, hình thức cách chức hoặc buộc thôi việc/bãi nhiệm sẽ được áp dụng nghiêm khắc nếu các cá nhân này tái phạm, cố ý bỏ qua bằng chứng, làm sai lệch hồ sơ hoặc không áp dụng biện pháp bảo vệ dẫn đến người tố cáo bị tổn hại sức khỏe nghiêm trọng hoặc tử vong.
Đối với người tố cáo là cán bộ, công chức, viên chức, Nghị định cũng xây dựng một khung kỷ luật tương xứng. Các hành vi như tố cáo sai sự thật dù biết rõ sự thật, lôi kéo người khác tố cáo sai, hoặc cưỡng ép/mua chuộc người khác sẽ bị xử lý từ khiển trách đến cảnh cáo tùy theo mức độ tái phạm. Trường hợp sử dụng tên người khác để tố cáo gây ảnh hưởng đến nội bộ hoặc lợi dụng quyền tố cáo để tuyên truyền chống Nhà nước, gây rối an ninh trật tự, xuyên tạc, vu khống, chia rẽ bè phái có dụng ý xấu sẽ phải chịu hình thức kỷ luật cao nhất là cách chức hoặc buộc thôi việc/bãi nhiệm.
Với việc ban hành Nghị định 156/2026/NĐ-CP, Chính phủ đã thiết lập một hành lang pháp lý đồng bộ, vừa tạo điều kiện thuận lợi cho công tác quản lý trên môi trường số, vừa đảm bảo tính răn đe mạnh mẽ đối với mọi hành vi sai lệch trong quy trình giải quyết tố cáo, từ đó góp phần củng cố niềm tin của nhân dân vào bộ máy hành chính nhà nước.
