Hiện nay trên địa bàn thôn Trí An có các dòng họ như: Triệu, Lê, Vũ, Nguyễn, Trần, Phạm, Phan, Đặng, Ngô. Trong số các dòng họ đó thì dòng họ Triệu là dòng họ lớn chiếm 50% dân số cả thôn, với 3 ngành, 11 chi và hầu như chi nào cũng có từ đường riêng để thờ cúng tổ tiên. Qua nghiên cứu, tìm hiểu các nguồn tư liệu Hán Nôm và tư liệu truyền ngôn do hậu duệ dòng họ Triệu cung cấp cùng truyền thuyết dân gian tại địa phương thì dòng họ Triệu là dòng họ đầu tiên đến mảnh đất Trí An để khai hoang lập ấp, tạo dựng làng xã.

Nội dung cuốn gia phả họ Triệu viết dưới triều Nguyễn niên hiệu Khải Định thứ 5 (1920) cho biết, Thuỷ tổ của dòng họ Triệu  đã từ Cao Bằng về Trí An dưới triều nhà Lê (1428 - 1527). Tính từ đời Thuỷ tổ đến nay truyền được trên 20 đời sinh sống chủ yếu trên địa bàn xóm Hoa Sinh và xóm Mỹ Bảo thuộc thôn Trí An, xã Nam Hoa, huyện Nam Trực. Thuỷ không chỉ là người có công đặt nền móng cho sự hình thành và phát triển của dòng họ Triệu mà ông còn có công lớn trong công cuộc khai hoang, lập ấp tạo dựng làng xã. Vì thế, khi nói đến mảnh đất Trí An không những con cháu dòng họ Triệu mang ơn ông mà các thế hệ nhân dân địa phương cũng luôn ghi nhớ công lao to lớn của ông. Và để ghi nhớ công lao to lớn đó, hậu duệ dòng họ Triệu đã xây dựng một ngôi từ đường riêng để thờ cúng ông tại xóm Hoa Sinh, thôn Trí An (tương truyền đó là nơi đầu tiên ông đặt chân khi từ Cao Bằng tìm đến vùng đất mới để khai phá tạo dựng làng xã, phát triển dòng họ). Như vậy, tính từ khi Thuỷ họ Triệu về mảnh đất Trí An để khai hoang lập ấp gây dựng cơ đồ cho muôn đời con cháu về sau đến nay đã được khoảng 600 năm.

Ngai và bài vị mang phong cách nghệ thuật thế kỷ 17-18

Từ đường họ Triệu thờ Thuỷ tổ và các vị tổ kế thành. Vị tổ đời thứ 7 là Triệu Công Cận, Ông có công lớn không những đối với dòng tộc mà với quê hương nên sau khi ông mất con cháu trong họ cùng nhân dân trong thôn đã xây dựng ngôi từ đường riêng ở xóm Mỹ Bảo để thờ cúng và tri ân công đức.

Thân thế và sự nghiệp của ông được ghi trong gia phả và thần chú thờ tại di tích như sau: “Cố Mậu lâm lang Cảnh Tiên điện Thiếu Khanh Chân Bảo bá”. Triệu Công sinh năm Quý Hợi (1563), mất ngày 24 tháng 10 năm Ất Sửu (1635), hưởng thọ 63 tuổi. Mộ táng tại bên trái xứ Hậu thôn.

Sắc phong thời Nguyễn

Ngoài những dòng thông tin ngắn gọn trên, cuốn gia phả dòng họ Triệu không cho biết gì thêm về thân thế sự nghiệp của tổ Triệu Công Cận. Tuy nguồn tư liệu thành văn viết về ông rất ít không làm sáng tỏ được những công trạng mà ông đã đóng góp cho dòng họ và quê hương, nhưng thông qua việc nghiên cứu, tìm hiểu tư liệu truyền ngôn do hậu duệ dòng họ Triệu cung cấp và truyền thuyết dân gian tại địa phương cùng nghi lễ thờ tự tại di tích thì có thể khẳng định tổ Triệu Công Cận không chỉ có công với dòng tộc mà còn có công lao to lớn với quê hương. Kế thừa những gia sản tổ tiên để lại, trong quá trình khai hoang lập ấp tổ Triệu Công Cận đã không ngừng mở mang làng xóm quê hương. Cùng với việc phát triển dòng họ ông còn tiến hành chia ruộng cho tứ giáp (từ giáp Nhất đến giáp Tư) trong thôn và các con cháu trong dòng họ để cày cấy, mở rộng diện tích canh tác. Những cánh đồng mà ông chia cho con cháu trong họ và nhân dân Trí An đến nay vẫn còn với những tên gọi như: Cánh đồng họ (cánh đồng của dòng họ Triệu): 50 mẫu. Cánh đồng Đông - Tây chiêm: 40 mẫu (giáp thôn Bách Tính, xã Nam Hồng). Cánh ao sau (cánh đậu điểm): 15 mẫu (từ chùa Tây đến sau trụ sở Tài xỉu Sicbo - Dubai Palace Casino xã).  Cánh viên cúc: 40 mẫu (từ chùa Đông đến xóm Hoa Sinh). Cánh vi không: 50 mẫu. Ngoài lấy ruộng tư điền chia cho dân cày cấy mở rộng diện tích canh tác, tổ Triệu Công Cận còn là người đứng ra xây dựng ngôi chùa Đông (cách vị trí từ đường khoảng 500m về phía Đông). Tấm bia đá hiện dựng tại hiên chùa được soạn khắc dưới triều vua Nguyễn niên hiệu Minh Mệnh thứ 17 (1836) có ghi chùa Đông do vị tổ đời thứ 7 của dòng họ Triệu là Triệu Công Cận đứng lên xây dựng. Để tưởng nhớ đến công lao to lớn ấy nhân dân địa phương đã dành riêng gian bên phải toà tam bảo của chùa để đặt khám và bài vị thờ tổ Triệu là Triệu Công , tôn ông là bậc “phúc thần”. Đặc biệt, trong khuôn viên chùa còn có lăng mộ của tổ. Điều đó, làm sáng tỏ những công lao to lớn của ông đối với quê hương và dòng tộc. Những công lao to lớn mà ông đã làm cho quê hương và dòng tộc không chỉ được ghi nhận trong nhân dân và con cháu dòng họ, mà các triều vua cũng phong sắc cho ông. Hiện tại ở từ đường còn lưu giữ được hai đạo sắc dưới triều vua Nguyễn vào ngày 18 tháng 3 niên hiệu Khải Định 2 (1921) và ngày 25 tháng 7 niên hiệu Khải Định 9 (1924) phong cho ông là Cảnh tiên Điện thiếu khanh Chân bảo bá linh thần. Ngoài sắc phong tại từ đường còn có đôi câu đối ca ngợi công lao của tổ:

"Cửu trùng luân phất linh thanh đại

Tứ giáp y quan tự sự minh ”

(Cửu trùng ban tặng chiếu văn, tiếng thiêng trùm khắp

Tứ giáp chỉnh tề áo mũ, phụng thờ nghiêm trang)

Công trình kiến trúc từ đường được thiết kế theo kiểu chữ đinh gồm hai toà: tiền đường và cung cấm. Toà tiền đường xây hoàn toàn bằng chất liệu bê tông cốt thép theo kiểu cuốn vòm, mái gắn ngói nam. Bộ phận chịu lực ngoài tường ra còn có 4 cột trụ tròn và 4 cột nửa xây bám tường. Bộ của tiền đường xây cuốn vành mai chia thành 3 khoang chạy suốt 3 gian tiền đường, mỗi khoang của gồm 2 cánh được gia công theo kiểu ván bưng. Toàn bộ hệ thống cánh cửa được sơn son và chạm nổi đề tài tứ quý đan xen là những hoạ tiết rồng chầu, sen quy, phượng vũ.

 Cung cấm được xây nối liền với tiền đường tạo nên bình đồ kiến trúc hình chữ đinh. Cung cấm một gian, trên nóc mái xây cuốn vòm kiểu “cố đẳng hai tầng tám mải”. Phần cố đẳng nối mái trên với mái dưới đắp 4 chữ Hán “Triệu công gia tộc ” (dòng họ Triệu công).  Trong cung cấm xây bệ, tại đây bài trí ngai và bài vị thờ tổ Triệu Công Cận cùng vợ là tổ bà Ninh Thị Đê.

Từ đường tổ Triệu Công Cận không chỉ là nơi thờ cúng, tri ân công đức người có công với dòng họ, quê hương mà còn là nơi lưu giữ những giá trị văn hoá truyền thống của dòng họ nói riêng và nhân dân thôn Trí An, xã Nam Hoa nói chung.

Kiệu song hành

Hàng năm, tại từ đường tổ Triệu Công Cận con cháu trong dòng họ cùng với nhân dân địa phương tổ chức nhiều ngày lễ, ngày giỗ có liên quan đến các vị tố được thờ tại di tích. Trong tất cả những ngày đó thì ngày 24 tháng Giêng là ngày lễ quan trọng nhất trong năm (đây là ngày tổ Triệu Công Cận chia ruộng cho dân ở địa phương, còn gọi là ngày giao điền). Vì thế, trong ngày lễ này không những con cháu trong dòng họ đứng ra tổ chức, mà nhân dân địa phương cũng long trọng kết hợp với dòng họ tổ chức lễ hội để tri ân công đúc ngưòi có công.

Trong những ngày diễn ra lễ hội, con cháu trong họ cùng nhân dân đã từ khắp nơi tề tựu về đây để làm lễ dâng hương, tế lễ và rước kiệu. Thường thì sáng ngày 23, con cháu cùng nhân dân địa phương tập trung tại từ đường để tham dự vào nghi thức rước kiệu tổ Triệu Công Cận từ chùa Đông về từ đường. Buổi chiều, sau khi đã phụng nghinh kiệu về từ đường con cháu thực hiện nghi thức tế cáo. Trong nghi thức cáo tế, các chi cùng với gia đình chuẩn bị lễ vật để dâng lên tổ. Lễ vật dâng lên tổ gồm hương, đăng, trà quả, mâm xôi, con gà...lễ vật tuy đơn giản nhưng có ý nghĩa rất lớn đối với con cháu trong họ. Vì đó chính là thành quả lao động trong một năm mà họ đã vất và làm ra để mang đến dâng lên tể tỏ lòng thành kính, tri ân công đức và cầu mong cho con cháu được mạnh khoẻ, làm ăn phát đạt. Sáng ngày 24, dòng họ tổ chức rước lễ của các chi về từ đường, thực hiện nghi thức yên vị rồi tiến hành họp tổng kết những công việc đã làm trong năm, đồng thời bàn bạc và thông qua kế hoạch sắp tới.

Trong những ngày diễn ra lễ hội, ngoài các nghi thức tế lễ còn có nhiều sinh hoạt văn hoá, trò chơi dân gian đặc sắc như: đấu vật, cờ người, chọi gà... Ban khuyến học - khuyến tài dòng họ Triệu (thành lập năm 2003) còn tổ chức tuyên dương và trao phần thưởng cho con cháu trong họ đã có thành tích xuất sắc trong học tập, khích lệ các cháu vượt khó, phát huy truyền thống hiếu học thành tài, tô thắm thêm trang sử vẻ vang của dòng họ.

Bên cạnh những ngày giỗ, ngày lễ trong năm, hàng tháng cứ đến ngày rằm, rnồng một tại di tích Ban trị sự dòng họ mở cửa từ đường để con cháu và nhân dân địa phương đến dâng hương thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”. Lễ hội và những sinh hoạt văn hoá tại từ đường tổ Triệu Công Cận đã phần nào phản ánh được lòng biết ơn của con cháu dòng họ đối với các vị tổ, những người đã có công lớn trong việc tạo lập làng xã, xây dựng quê hương, đất nước. Đó là nét đẹp Văn hoá truyền thống cần được bảo tồn và phát triển.

Từ đường họ Triệu, thôn Trí An, xã Nam Hoa là nơi thờ tự, tri ân công đức của các thế hệ con cháu họ Triệu và nhân dân địa phương đối với tổ Triệu Công Cận. Ông không chỉ có công với dòng họ mà còn có công lớn với quê hương, làng xóm. Không chỉ con cháu trong dòng họ và nhân dân suy tôn ông là bậc Phúc thần mà các triều đại phong kiến còn ban tặng ông nhiều sắc phong thần, với duệ hiệu là: Cảnh tiên Điện thiếu Khanh Chân bảo bá linh thần.

Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ xâm lược, ngôi từ đường và con cháu họ Triệu đã có nhiều đóng góp vào thành tích của địa phương, góp phần vào thắng lợi chung của dân tộc. Đặc biệt, trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1946 - 1954), ngôi từ đường là cơ sở hội họp bí mật của cán bộ huyện, xã, nơi đào hầm nuôi giấu cán bộ cách mạng.

Công trình kiến trúc từ đường tồn tại đến ngày nay vẫn bảo lưu được những giá trị kiến trúc truyền thống. Tại di tích còn lưu giữ được nhiều di vật, cổ vật có giá trị như: gia phả, sắc phong, ngai và bài vị. .. Bên cạnh giá trị về lịch sử và kiến trúc nghệ thuật, hàng năm tại di tích còn diễn ra nhiều ngày lễ, sinh hoạt văn hoá dân gian góp phần đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng của con cháu dòng họ và nhân dân địa phương, đồng thời thể hiện truyền thống “ Uống nước nhớ nguồn”, tôn vinh vị thần có công với quê hương, đất nước. Từ đường họ Triệu, thôn Trí An, xã Nam Hoa  được xếp hạng Di tích Lịch sử - Văn hóa cấp tỉnh năm 2010.